Nhật Bản nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương, tại điểm giao nhau của bốn mảng kiến tạo. Đây là lý do tại sao động đất xảy ra thường xuyên, rủi ro tập trung ở đâu, và cách ứng phó.
QUICK FACTS
WHY EARTHQUAKES HAPPEN
Nhật Bản nằm ngay trên Vành đai lửa Thái Bình Dương, tại điểm giao nhau và ma sát của bốn mảng kiến tạo: mảng Thái Bình Dương, mảng Biển Philippine, mảng Á-Âu và mảng Bắc Mỹ. Khi các mảng đại dương Thái Bình Dương và Biển Philippine trượt xuống dưới các mảng lục địa, chúng tích tụ ứng suất được giải phóng dưới dạng động đất — khiến Nhật Bản trở thành một trong những quốc gia có hoạt động địa chấn mạnh nhất thế giới. Các rung chấn nhỏ được cảm nhận ở đâu đó trong nước gần như mỗi tuần; hầu hết quá nhỏ để nhận ra.
RISK CONCENTRATION
Các vùng rủi ro cao nhất nằm dọc theo các rãnh đại dương nơi các mảng hút chìm: Rãnh Nhật Bản ngoài khơi bờ biển Thái Bình Dương của Tohoku (nguồn gốc trận động đất 2011), Rãnh Nankai kéo dài từ Shizuoka đến Kyushu dọc bờ biển Thái Bình Dương, và Rãnh Sagami gần vịnh Tokyo. Trong đất liền, hàng nghìn đứt gãy đang hoạt động rải khắp cả nước cũng có thể gây ra động đất nông gây thiệt hại, như đã thấy ở Kobe (1995), Kumamoto (2016) và bán đảo Noto (2024). Các khu vực ven biển gần những rãnh này có thêm rủi ro sóng thần khi động đất xảy ra ngoài khơi.
RISK MAP
Chọn một vùng để xem liệu vùng đó có nằm trong một trong các đới đứt gãy được nêu tên ở trên không.
Đây chỉ là minh họa sơ đồ dựa trên các đới đứt gãy/rãnh được nêu tên mô tả trên trang này, không phải đánh giá rủi ro chính thức. Mọi vùng của Nhật Bản đều trải qua động đất — 'không trực tiếp nằm trên các đới này' không có nghĩa là rủi ro thấp. Để có bản đồ rủi ro chính xác theo vị trí và có thẩm quyền, hãy kiểm tra bản đồ nguy cơ của địa phương bạn hoặc website JMA (jma.go.jp) / Văn phòng Nội các (Bousai).
Đường viền tỉnh thực tế, được nhóm thành 8 vùng. Các đảo Izu và Ogasawara của Tokyo nằm ngoài khu vực hiển thị. Bản đồ nền bởi simplemaps.com
CURRENT SITUATION
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) liên tục theo dõi hoạt động địa chấn trên toàn quốc và phát thông báo 'Thông tin bổ sung động đất Rãnh Nankai' khi hoạt động bất thường làm tăng khả năng xảy ra động đất lớn dọc rãnh đó — điều này xảy ra lần đầu tiên vào tháng 8/2024 sau trận động đất M7.1 ngoài khơi Hyuga-nada. Các cơ quan chính phủ định kỳ công bố ước tính xác suất dài hạn cho một siêu động đất Rãnh Nankai và các đứt gãy lớn khác; những con số này được cập nhật theo thời gian, vì vậy hãy kiểm tra website JMA (jma.go.jp) hoặc Văn phòng Nội các (Bousai) để biết đánh giá chính thức hiện tại thay vì dựa vào một con số cố định ở đây.
WHAT TO DO
Trước chuyến đi hoặc chuyển nhà: kiểm tra bản đồ nguy cơ (hazard map / hazamap) của địa phương bạn để biết khu vực sơ tán lũ lụt và sóng thần, và tải ứng dụng cảnh báo (ứng dụng chính thức của JMA, Yahoo! Bousai Sokuho, hoặc NHK) để nhận thông báo Cảnh báo sớm động đất bằng tiếng Anh hoặc tín hiệu hình ảnh. Khi có động đất: cúi thấp người, trú dưới đồ nội thất chắc chắn, và bám chặt cho đến khi hết rung lắc — đừng vội chạy ra ngoài. Nếu bạn ở gần bờ biển và cảm thấy rung lắc mạnh hoặc kéo dài, hãy di chuyển đến nơi cao ngay lập tức mà không cần đợi cảnh báo sóng thần chính thức. Tàu điện và thang máy thường tự động dừng khi máy đo địa chấn phát hiện rung lắc; hãy giữ bình tĩnh và làm theo hướng dẫn của nhân viên. Sau đó, kiểm tra rò rỉ gas, tránh thang máy, và giữ pin điện thoại để liên lạc khẩn cấp — xem trang Số điện thoại khẩn cấp để biết cần gọi ai.
FAQ
Đúng vậy. Nhật Bản nằm tại điểm giao nhau của bốn mảng kiến tạo trên Vành đai lửa Thái Bình Dương, nên trải qua hoạt động địa chấn thường xuyên, từ những rung chấn không thể cảm nhận đến các trận động đất lớn thỉnh thoảng xảy ra. Quy chuẩn xây dựng và sự chuẩn bị của cộng đồng cũng nghiêm ngặt tương ứng, đó là lý do vì sao số thương vong trên mỗi trận động đất thường thấp hơn nhiều so với các khu vực ít chuẩn bị hơn có cùng cường độ.
Cúi thấp người xuống đất, trú dưới đồ nội thất chắc chắn (bàn) và bảo vệ đầu, cổ, bám chặt cho đến khi hết rung lắc. Đừng chạy ra ngoài khi đang rung lắc — kính vỡ và biển hiệu rơi là rủi ro lớn hơn chính tòa nhà. Nếu ở ngoài trời, hãy tránh xa tường, cửa sổ và máy bán hàng tự động.
Nhật Bản có một trong những quy chuẩn xây dựng chống động đất nghiêm ngặt nhất thế giới, được cập nhật sau các trận động đất lớn (đáng chú ý là năm 1981 và sau trận Kobe 1995). Khách sạn, văn phòng và nhà cao tầng hiện đại sử dụng hệ thống cách chấn hoặc giảm chấn được thiết kế để uốn cong thay vì sụp đổ. Các tòa nhà gỗ cũ có thể dễ bị tổn thương hơn, đây là một lý do khiến các chương trình gia cố và bản đồ nguy cơ trở nên quan trọng.
Rãnh Nankai là một đới hút chìm lớn dọc bờ biển Thái Bình Dương của Nhật Bản từ Shizuoka đến Kyushu, nơi các trận động đất lớn đã tái diễn trong lịch sử. Khi JMA phát hiện hoạt động địa chấn làm tăng khả năng ngắn hạn xảy ra động đất lớn hơn ở đó về mặt thống kê, cơ quan này sẽ phát cảnh báo 'Thông tin bổ sung động đất Rãnh Nankai' — không phải dự đoán một ngày cụ thể, mà là lời kêu gọi nâng cao cảnh giác. Kiểm tra jma.go.jp để biết tình trạng hiện tại.
Hãy cài đặt ứng dụng chính thức của JMA hoặc Yahoo! Bousai Sokuho (có bằng tiếng Anh) trước chuyến đi. Mạng di động của Nhật Bản cũng phát cảnh báo sớm động đất trực tiếp đến điện thoại (bao gồm nhiều SIM nước ngoài và thiết bị kết nối Wi-Fi) với âm báo đặc trưng, cho bạn vài giây đến vài chục giây cảnh báo trước khi rung lắc mạnh ập đến.
Không nên chỉ vì rủi ro động đất — hàng triệu du khách đến Nhật Bản an toàn mỗi năm, và sự chuẩn bị, hệ thống cảnh báo sớm, tiêu chuẩn xây dựng của đất nước này được thiết kế đặc biệt xoay quanh rủi ro này. Tuy nhiên vẫn đáng để biết các bước an toàn cơ bản và kiểm tra các khuyến cáo chính thức (JMA, đại sứ quán của bạn) nếu bạn đến thăm trong thời gian cảnh báo được nâng cao.